Bàn về khái niệm “ glocalization là gì ? định nghĩa, ví dụ, giải thích

Related Articles

Toàn cầu hóa hiện nay không còn là một xu thế mà đã trở thành một hiện thực đang ảnh hưởng đến tất cả các quốc gia, làm giảm đi độ khép kín và đưa tất cả vào chung một hệ thống bao gồm những phân hệ gắn bó và phụ thuộc lẫn nhau cả về kinh tế, công nghệ và văn hóa trong một “ngôi làng toàn cầu”.

Bạn đang xem: Glocalization là gì

Truyền hình là một trong những phương tiện đi lại của quy trình toàn thế giới hóa đồng thời là một trong những biểu lộ rõ nét của toàn thế giới hóa trong nghành văn hóa truyền thống và tiếp thị quảng cáo .Gần đây, khi hàng loạt những chương trình truyền hình thực tiễn ( THTT ) có định dạng ( format ) từ những chương trình reality show gốc từ quốc tế được phát sóng khá nhiều trên mạng lưới hệ thống truyền hình Nước Ta trong đó có Đài Truyền hình TP.Hồ Chí Minh ( HTV ), lôi cuốn một số lượng phần đông người theo dõi thì dư luận cũng đã mở màn nhắc lại những rủi ro tiềm ẩn về mất truyền thống. Có phải toàn thế giới hóa trong nghành nghề dịch vụ truyền hình chỉ đem đến những thử thách cho văn hóa truyền thống địa phương ? Làm thế nào để những chương trình truyền hình trong đó có những chương trình THTT thật sự trở thành những món ăn niềm tin vừa có ích vừa thôi thúc hội nhập văn hóa truyền thống toàn thế giới ?

Để trả lời những câu hỏi đó thì việc nghiên cứu truyền hình, đặc biệt là nghiên cứu những thể loại truyền hình mới có định dạng từ các nước phương Tây trong bối cảnh toàn cầu hóa là một việc làm cần thiết vì sẽ đem lại sự hiểu biết toàn diện và khách quan đối với những hiện tượng văn hóa mang tính thời đại, góp phần đưa công chúng Việt nam tiếp cận với những thành tựu về văn hóa, nghệ thuật của toàn thế giới. Mặt khác, việc xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa giao lưu, hội nhập với bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc sẽ mở đường cho văn hóa phát triển (Nguyễn Chí Bền (Cb) 2010: 138), vừa đáp ứng được nhu cầu của công chúng Việt Nam vừa có cơ hội vươn xa ra thế giới trong môi trường toàn cầu hóa đa chiều. Khái niệm mới “glocalization” trong nghiên cứu truyền thông thế giới tỏ ra thích hợp hơn hết với tình hình phát triển truyền hình ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Glocalization (“bản địa hóa”) trong mối tương tác với Globalization (toàn cầu hóa)

Toàn cầu hóa là một quy trình mang tính quy luật cho nên vì thế những quan điểm biện chứng về tính hiện thực của toàn thế giới hóa trong nghành nghề dịch vụ văn hóa truyền thống nói chung và truyền thông online đại chúng nói riêng của Chủ nghĩa Mác-Lê nin và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam là tương thích với xu thế của thời đại và tương đương với những quan điểm tích cực của những học giả tiên phong trên quốc tế trong điều tra và nghiên cứu góc nhìn toàn thế giới hóa của truyền thông online đại chúng .Một trong những người góp thêm phần quan trọng trong việc hình thành khái niệm khoa học cho khuynh hướng toàn thế giới hóa và sau đó là khái niệm “ Glocalization ” là nhà xã hội học Roland Robertson người Scotland. Robertson đã vận dụng khái niệm Glocalization trong marketing vào điều tra và nghiên cứu toàn thế giới hóa tiếp thị quảng cáo và dùng khái niệm này để chỉ việc sản xuất mang tính toàn thế giới của một mẫu sản phẩm tiếp thị quảng cáo xuất phát từ một địa phương nào đó và việc bản địa hóa một loại sản phẩm đã được toàn thế giới hóa, theo đó trong bất kỳ trường hợp nào, sự nhấn mạnh vấn đề vào tính dị biệt và phong phú hoàn toàn có thể được hiểu như thể sự bộc lộ tính toàn thế giới đang ngày càng tăng. “ Điều đó có nghĩa là việc mong ước bày tỏ truyền thống luôn gắn liền với quy trình toàn thế giới hóa ” ( Robertson 1992 : 175 ) .Khái niệm “ glocalization ” được ghép từ “ globalization ” ( toàn thế giới hóa ) và “ localization ” ( địa phương hóa ) được những nhà kinh tế học Nhật Bản sử dụng trong thập niên 1980 để chỉ sự ngày càng tăng yếu tố địa phương trong những loại sản phẩm mang thương hiệu nổi tiếng quốc tế. Tại Nhật Bản, khái niệm này xuất phát từ việc vận dụng những kỹ thuật canh tác tiên tiến và phát triển trên quốc tế tương thích với điều kiện kèm theo Nhật Bản và được người Nhật gọi là dochakuka .Roland Robertson là người tiên phong sử dụng thuật ngữ “ glocalization ” ( trong kinh doanh thương mại có nghĩa là “ tầm nhìn toàn thế giới được vận dụng cho những điều kiện kèm theo địa phương ” ) vào nghành nghề dịch vụ nghiên cứu và điều tra xã hội học truyền thông online. Ông cho rằng yếu tố địa phương vốn gắn chặt với quy trình toàn thế giới hóa và được nhận ra một cách đúng chuẩn trải qua những bộc lộ đặc biệt quan trọng ( thường được gọi là truyền thống ). Do Robertson tăng trưởng khái niệm “ glocalization ” trước khi THTT bước vào thời hoàng kim nên ông hầu hết thiên về những kế hoạch phong phú của những công ty đa vương quốc trình làng những mẫu sản phẩm toàn thế giới của họ với những đặc thù văn hóa truyền thống của địa phương mà mẫu sản phẩm hướng tới. Tuy nhiên thuật ngữ này sau đó đã được khu biệt hầu hết trong việc điều tra và nghiên cứu truyền thông online và được sử dụng khi đề cập đến hoạt động giải trí mua và bán những định dạng chương trình truyền hình .Ở góc nhìn này, Silvio Waisbord cũng cùng chung quan điểm với Robertson khi lý giải sự phổ cập của một định dạng THTT nào đó trên quốc tế là do đặc thù kép của nó khi phối hợp giữa công nghệ tiên tiến và kế hoạch sản xuất toàn thế giới với những nét dị biệt của thị hiếu công chúng địa phương. Theo Waisbord, “ sự phổ cập thoáng đãng của những định dạng truyền hình bộc lộ một khuynh hướng luôn luôn cần những loại sản phẩm đỉnh điểm và mong ước làm theo. Nó thể hiện hai hướng tăng trưởng chủ yếu trong truyền hình đương đại : sự toàn thế giới hóa phương pháp kinh doanh thương mại truyền hình và nỗ lực của những nhà phân phối chương trình quốc tế cũng như trong nước nhằm mục đích kết nối với những nền văn hóa truyền thống vương quốc ”. Đó chính là thực chất của glocalization .Trong khi những định dạng truyền hình nổi tiếng gần như thoát khỏi những đặc trưng văn hóa truyền thống để để tăng tính toàn thế giới thì những phiên bản được làm lại ở những nước thường được “ đổ khuôn ” bằng những đặc trưng văn hóa truyền thống gắn liền với truyền thống dân tộc bản địa. Và như vậy, những định dạng truyền hình toàn thế giới hoàn toàn có thể giữ một vai trò năng động trong quy trình liên kết những yếu tố truyền thống dân tộc bản địa, cung ứng chỗ đứng cho những nền văn hóa truyền thống vương quốc và có lẽ rằng quan trọng hơn là tạo thời cơ cho người theo dõi tự nhận ra vai trò thành viên của mình trong hội đồng dân tộc bản địa ( Waisbord 2004 : 372 ) .

Vấn đề “bản địa hóa” (glocalization) các chương trình truyền hình thực tế trên sóng HTV

Thuật ngữ “ glocalization ” vẫn chưa có từ tiếng Việt tương tự nên trong bài viết này chúng tôi xin đề xuất kiến nghị từ “ bản địa hóa ” mà 1 số ít tác giả đã dùng để chuyển ngữ khái niệm này trong việc biến hóa và bổ trợ cho những định dạng THTT nhằm mục đích tương thích với văn hóa truyền thống Nước Ta. Trong khi điều tra và nghiên cứu việc đổi khác và bổ trợ này so với những định dạng THTT được mua bản quyền để sản xuất và phát sóng trên HTV, với vai trò thẩm định và đánh giá, chỉnh lý và bằng chiêu thức quan sát tham gia, chúng tôi nhận thấy những quan tâm về độc lạ văn hóa truyền thống sau đây đóng vai trò chính trong quy trình bản địa hóa những phiên bản Nước Ta : ý thức tập thể trái chiều với tự do cá thể, tư tưởng dân chủ ở phương Đông khác với tư tưởng dân chủ kiểu phương Tây, quan điểm xem truyền hình là công cụ giáo dục xu thế hơn là phương tiện đi lại vui chơi thuần túy, thái độ san sẻ của hội đồng với khó khăn vất vả của những cá thể …Hầu hết những chương trình THTT khi được bản địa hóa để sản xuất và phát sóng trên HTV không ít đều có chú ý quan tâm đến những độc lạ văn hóa truyền thống vừa kể. Có thể dẫn chứng hàng loạt chương trình THTT được phát sóng trên HTV trong thời hạn qua đã được “ bản địa hóa ” theo đúng xu thế của toàn thế giới hóa và phân phối được nhu yếu khuynh hướng của báo chí truyền thông cách mạng Nước Ta. Sau đây là những trường hợp điển hình nổi bật khi 1 số ít chương trình THTT được bản địa hóa theo từng nội dung đơn cử .* “ Bản địa hóa ” dựa trên ý thức về quyền lợi và nghĩa vụ tập thể vượt lên trên tự do cá thểMột trong những giá trị văn hóa truyền thống đặc trưng của những nước châu Á trong đó có Nước Ta, là “ quyền hạn tập thể được đặt trên quyền hạn cá thể, tương hỗ nỗ lực tập thể thiết yếu để tăng trưởng nhanh ”. Giá trị văn hóa truyền thống truyền thống cuội nguồn này của người Nước Ta được bộc lộ trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc của dân tộc bản địa và đặc biệt quan trọng được đặt làm tiêu chuẩn kiến thiết xây dựng con người Nước Ta trong quá trình cách mạng theo niềm tin trách nhiệm thứ nhất trong phần II về phương hướng, trách nhiệm kiến thiết xây dựng và tăng trưởng văn hóa truyền thống, Nghị quyết lần thứ năm của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ( khóa VIII ) là “ có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì quyền lợi chung ” .Xuất phát từ những nước phương Tây vốn có hệ tư tưởng dân chủ đề cao giá trị và quyền hạn của cá thể, những định dạng THTT, nhất là những chương trình tìm kiếm năng lực như Pop Idol, X-Factor, The Voice, So you think you can dance … hay thử thách sức chịu đựng con người như Big Brother, The Survivor … đều hướng người theo dõi đến chủ nghĩa tự do cá thể, đề cao giá trị bản thân, cổ vũ cho dân chủ kiểu phương Tây ( biểu lộ qua những lời nhận xét không khoan nhượng của giám khảo dành cho thí sinh và những đối đáp mang tính phản kháng của thí sinh khi bị nhận xét ). Thế nhưng khi được gia nhập vào những nước châu Á, những điểm nhấn này vốn tạo nên sức lôi cuốn cho chương trình ở những nước phương Tây lại trở nên khá lạ lẫm với truyền thống cuội nguồn văn hóa truyền thống của phương Đông mặc dầu hoàn toàn có thể mê hoặc những người theo dõi trẻ tuổi thường có tâm ý hướng ngoại và ham thích điều mới .

Riêng các chương trình THTT được mua bản quyền từ nước ngoài và phát sóng trên HTV7, vấn đề “bản địa hóa” được đặc biệt coi trọng bằng cách bổ sung thêm các đặc điểm văn hóa của người Việt Nam, trong đó ý thức về cộng đồng luôn được chú ý bên cạnh các yếu tố mang tính cá nhân thường thấy trong các chương trình THTT. Điển hình là chương trình “Hành trình kết nối những trái tim” (từ 2008) được phát sóng vào lúc 22g00 thứ ba hàng tuần trên HTV7. Đây là chương trình THTT dạng docu-soap (thể loại tường thuật người thật, việc thật kéo dài nhiều tập) được chuyển nhượng bản quyền từ hãng truyền hình Fuji, Nhật Bản. Format gốc của chương trình có tên Love bus tường thuật hành trình tìm kiếm tình yêu của các bạn trẻ đi chung một chuyến xe buýt ngang dọc khắp nước Nhật. Khi được giới thiệu để triển khai phiên bản Việt Nam, bộ phận thẩm định của HTV đã yêu cầu bổ sung thêm một nội dung vào chương trình về công tác từ thiện và giúp đỡ cộng đồng tại các địa phương mà chuyến xe có dịp đi qua. Ngoài mục đích đi tìm một trái tim để kết nối tình yêu nam nữ, các bạn trẻ còn có nhiều cơ hội để “kết nối trái tim” với tình yêu quê hương, đất nước và đồng bào, nhất là được thể hiện tình cảm với những địa phương và con người ở các vùng còn nhiều khó khăn.

Xem thêm: Xuất Nhập Khẩu Là Gì, Thương Mại Xuất Nhập Khẩu

Yếu tố bổ trợ được bản địa hóa này đã thật sự tìm được sự đồng cảm nơi người tham gia và người theo dõi, tạo sức mê hoặc cho chương trình. Bằng cách lôi cuốn người theo dõi trẻ đến với chương trình, tiềm năng xu thế thẩm mỹ và nghệ thuật cho giới trẻ đã được lồng ghép một cách hòa giải với những yếu tố mang tính vui chơi .

* Bản địa hóa bằng sự thông cảm với những cá nhân vượt qua hoàn cảnh khó khăn để vươn lên

Khi được trình làng với người theo dõi Nước Ta vào năm 2005 trên HTV7, chương trình truyền hình trong thực tiễn Vượt lên chính mình ngay lập tức đã chiếm được tình cảm của phần đông người theo dõi. Đây là một định dạng xuất phát từ Xứ sở nụ cười Thái Lan với tên gọi tiếng Anh là Freedom ( Tự do ), được thiết kế xây dựng nhằm mục đích tạo ra thời cơ cho những hộ mái ấm gia đình nghèo hoàn toàn có thể nhận được một khoản kinh tế tài chính đủ để xóa nợ vay ngân hàng nhà nước và được cấp thêm vốn để thoát khỏi cảnh nghèo và đổi đời. Điều kiện bắt buộc là họ phải chứng tỏ được nghị lực vượt khó và kỹ năng và kiến thức nghề nghiệp của mình trải qua những thử thách trong chương trình .Thành công tiêu biểu vượt trội của chương trình có được nhờ sự góp phần không nhỏ của bản địa hóa mà việc đổi tên chương trình cho tương thích với tâm ý và tình cảm của người Nước Ta là điểm then chốt. Nếu tên gọi “ Tự do ” là một khái niệm quá rộng hoàn toàn có thể làm liên tưởng đến những điều nằm ngoài nội dung của chương trình và dễ làm cho người tham gia lẫn người xem có cảm xúc người tham gia “ được trả tự do ” khi được xóa nợ, thì Vượt lên chính mình đã đặt yếu tố xóa nợ cho chính người tham gia chương trình phải xử lý và do đó trọn vẹn hoàn toàn có thể tự hào về nỗ lực của chính mình. Tên gọi Vượt lên chính mình đã trở thành một thành ngữ phổ cập trong xã hội khi đề cập đến những trường hợp vượt qua những trở ngại chủ quan từ bản thân để đạt được tiềm năng phấn đấu. Qua việc đặt tên tiếng Việt cho chương trình, văn hóa truyền thống ứng xử “ của cho không bằng cách cho ” của người Nước Ta đã được vận dụng rất là thành công xuất sắc trong việc bản địa hóa một định dạng THTT có nguồn gốc quốc tế .* “ Bản địa hóa ” bằng cách sử dụng những thể loại truyền hình chạy khách làm công cụ giáo dục khuynh hướngTheo quan điểm của chúng tôi, khi người theo dõi nhất là người theo dõi trẻ bị mê hoặc bởi chương trình truyền hình thì đó là một tín hiệu tốt, chính do khi họ bỏ thời hạn xem truyền hình thì sẽ không tốn thời hạn vào những phương tiện đi lại truyền thông online khác nằm ngoài sự trấn áp, hoặc những hoạt động và sinh hoạt không lành mạnh khác. Việc tận dụng những chương trình chạy khách để lồng váo đó những nội dung mang tính giáo dục nghệ thuật và thẩm mỹ, xu thế nhận thức là cách làm hiệu suất cao bên cạnh những chương trình mang tính giáo dục và khuynh hướng truyền thống cuội nguồn của ngành truyền hình Nước Ta .Trong quy trình đánh giá và thẩm định format quốc tế để tìm những yếu tố khả thi cho việc kiến thiết xây dựng định dạng Nước Ta, HTV rất chú trọng đến yếu tố này nên đã đạt được 1 số ít thành công xuất sắc nhất định trong việc phát sóng THTT so với mặt phẳng chung của thể loại này tại Nước Ta. Ngay khi mùa thứ thất của chương trình “ So you think you can dance – Thử thách cùng bước nhảy ” lên sóng HTV7 vào năm 2012, công luận phần nhiều trọn vẹn đống ý với cách làm của HTV và nhìn nhận đó là chương trình THTT khan hiếm tại Nước Ta được “ bản địa hóa ” một cách thành công xuất sắc .

*
Chương trình “Thử thách cùng bước nhảy” (Ảnh: phunuonline.com.vn)

So với định dạng gốc, HTV đã nhu yếu đơn vị sản xuất đưa thêm vào chương trình những cụ thể trình độ để làm điển hình nổi bật bốn yếu tố : Một là những giám khảo trình độ sẽ nhiều lần nhắc tới tính thẩm mỹ và nghệ thuật và sự lao động phát minh sáng tạo trong thẩm mỹ và nghệ thuật múa, hai là những thí sinh sẽ tập trung chuyên sâu trình diễn quan điểm của mình theo hướng khẳng định chắc chắn con đường nghề nghiệp mình đã chọn và phấn đấu đạt đỉnh điểm trong nghề nghiệp bằng đam mê thẩm mỹ và nghệ thuật và lao động nghệ thuật và thẩm mỹ chân chính ; ba là nói không với bất kỳ “ chiêu trò ” lôi cuốn dư luận và bốn là thống nhất quan điểm không cay cú ăn thua trong thí sinh, vô hiệu tính từ “ năng lực ” ra khỏi thương hiệu giải quán quân và thay bằng tính từ “ được yêu quý nhất ” .Nhận xét về chương trình, nhà báo Hồng Trang của Báo Nhân Dân đã viết : “ Năm 2012, Thử thách cùng bước nhảy được xem là chương trình lặng lẽ nhất vì không có bất kể sự điều tiếng nào, nhưng cũng là chương trình được công chúng tán thưởng nhất. Người xem không chỉ cảm nhận được tình yêu, đam mê, lao động thẩm mỹ và nghệ thuật của thí sinh, mà còn được theo dõi một game show công minh trên ý thức góp sức ” .* Đưa những nét riêng của Nước Ta vào những định dạng đã toàn thế giới hóaNói theo cách khác, việc đưa những nét riêng của Nước Ta vào những định dạng đã toàn thế giới hóa chính là làm cho yếu tố truyền thống điển hình nổi bật trên nền tân tiến của chương trình. Các truyền thống văn hóa truyền thống được dịp biểu lộ trong một cấu trúc chương trình tân tiến sẽ có thời cơ vươn ra khỏi tầm tác động ảnh hưởng địa phương để đến với quốc tế khi có điều kiện kèm theo. Ở mùa thứ hai của So you think you can dance – Thử thách cùng bước nhảy, một lần nữa HTV đã nhu yếu đơn vị sản xuất bổ trợ thêm, trong đó nhu yếu đưa những điệu múa dân gian Nước Ta vào chương trình tranh tài của những thí sinh .Rõ ràng sự biến hóa theo kiểu “ bản địa hóa ” này đã gây được chú ý quan tâm nơi những biên đạo quốc tế. Họ trọn vẹn kinh ngạc trước sức hấp dẫn từ sự quyến rũ của những thí sinh nữ trên nền bản dân ca quan họ Bèo dạt mây trôi và phấn khích trước điệu Lý ngựa ô khi so sánh với Gangnam style của Nước Hàn gây sốt quốc tế trong năm 2012. Qua những chuyên viên quốc tế cộng tác sản xuất chương trình ở nhiều nơi, tất cả chúng ta trọn vẹn hoàn toàn có thể kỳ vọng về sự lan tỏa của truyền thống Nước Ta khi những định dạng THTT toàn thế giới hóa được tăng cấp theo kiểu tổng hợp những yếu tố dị biệt sau khi nó đã đi qua nhiều nước khác nhau trên quốc tế .

Thay lời kết

Truyền hình trong thực tiễn cũng là một mẫu sản phẩm của toàn thế giới hóa khi nó có vừa đủ những yếu tố cấu thành từ công nghệ tiên tiến sản xuất, phương tiện đi lại tiếp thị, phương pháp kinh doanh thương mại, chuyển nhượng ủy quyền đến địa phận tiêu thụ và tâm ý tiêu thụ. Những người ủng hộ toàn thế giới hóa thì thấy ở THTT những thời cơ để làm đa dạng chủng loại làn sóng truyền hình Nước Ta, Giao hàng nhu yếu chiêm ngưỡng và thưởng thức văn hóa truyền thống của người theo dõi ở Lever toàn thế giới và năng lực ra mắt truyền thống Nước Ta ra quốc tế khi trình độ chế tác THTT của Nước Ta được nâng lên tầm cỡ quốc tế. Những người quan ngại toàn thế giới hóa thì quan tâm đến những bất lợi mà THTT đem đến với lo ngại về một “ chủ nghĩa đế quốc văn hóa ” hoàn toàn có thể làm xói mòn những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc bản địa .THTT trên sóng truyền hình Nước Ta đang gây ra những cơn sốt về số lượng người theo dõi cũng như lệch giá quảng cáo nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro tiềm ẩn về làm lệch nhận thức nghệ thuật và thẩm mỹ cũng như ảnh hưởng tác động không tốt đến văn hóa truyền thống ứng xử trong giới trẻ. Tuy nhiên, sự phổ cập của THTT là một hiện thực tuân theo lô gic tăng trưởng của ngành truyền hình mà dù muốn hay không tất cả chúng ta cũng phải đồng ý để tận dụng những hệ quả tốt đẹp cũng như cùng nhau xử lý những sống sót do nó mang lại để kiến thiết xây dựng sự nghiệp truyền hình Nước Ta tăng trưởng bền vững và kiên cố với những quyền lợi thiết thực đem lại cho người theo dõi. Đài Truyền hình Thành Phố Hồ Chí Minh cũng đang góp thêm phần vào sự nghiệp chung của những quốc gia cùng kiến thiết xây dựng một nền văn hóa truyền thống Nước Ta tiên tiến và phát triển, đậm đà truyền thống dân tộc bản địa mà những hoạt động giải trí “ bản địa hóa ” những chương trình THTT là một trong những trọng tâm số 1 .

Tài liệu tham khảo

1. Nguyễn Chí Bền, cb, (2010),Văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

2. Robertson, R. (1995), Glocalization: Time-Space and Homogenity – Heterogenity. In: M. Featherstone, S. M. Lash & R. Robertson, eds. Global Modernities, Sage, London 24-44.

Xem thêm: Routing Number Là Gì – Bank Và Được Tìm Thấy Ở Đâu

3. Waisbord, S. ( 2004 ), McTV : Understanding the Global Popularity of Television Formats, Television và New Media, 5 ( 2 ), 359 – 383 .

Chuyên mục: Chuyên mục : Hỏi Đáp

More on this topic

Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Advertismentspot_img

Popular stories