Quan niệm về xã hội xã hội chủ nghĩa và thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Related Articles

1. Quan niệm về xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Vận dụng phát minh sáng tạo và tăng trưởng chủ nghĩa Mác-Lênin, tổng kết thực tiễn quy trình cách mạng Nước Ta, nhất là trong hai mươi năm thay đổi, Đảng Cộng sản Việt Nam đã hình thành một ý niệm tổng quát về xã hội xã hội chủ nghĩa .

“ Xã hội xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Nhà nước và nhân dân ta kiến thiết xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công minh, văn minh ; do nhân dân làm chủ ; có nền kinh tế tài chính tăng trưởng cao, dựa trên lực lượng sản xuất văn minh và quan hệ sản xuất tương thích với trình độ tăng trưởng của lực lượng sản xuất ; có nền văn hoá tiên tiến và phát triển, đậm đà truyền thống dân tộc bản địa ; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có đời sống ấm no, tự do, niềm hạnh phúc, tăng trưởng tổng lực ; những dân tộc bản địa trong hội đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương hỗ, giúp sức nhau cùng tân tiến ; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự chỉ huy của Đảng Cộng sản ; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với những nước trên quốc tế ” .

Có thể xem đây là mô hình chủ nghĩa xã hội của Việt Nam. Những đặc trưng trong mô hình vừa phản ánh tính phổ biến theo tinh thần học thuyết Mác-Lênin về xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa thể hiện tính đặc thù của dân tộc, có tính đến các đặc điểm của thời đại. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu sâu và cụ thể hoá.

2. Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

2.1. Quan niệm về thời kỳ quá độ

Là thời kỳ xen kẽ giữa cái cũ và cái mới. Cái cũ đã bị vượt mặt nhưng chưa bị hủy hoại trọn vẹn, còn có điều kiện kèm theo phục sinh trở lại. Cái mới thì mới sinh ra chưa đủ tiềm năng thắng lợi trọn vẹn cái cũ .

Bản chất nhất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Nước Ta là tính xen kẽ giữa cái cũ và cái mới trên tổng thể những nghành của đời sống xã hội .

Tính chất cơ bản nhất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Nước Ta là gay go, phức tạp, lâu dài hơn nhắc nhở tất cả chúng ta không được chủ quan, nóng vội, duy ý chí .

*  Tính tất yếu khách quan

– Theo C.Mác, giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là một thời kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang xã hội kia. Thích ứng với thời kỳ ấy là một thời kỳ quá độ chính trị và nhà nước của thời kỳ ấy không hề là cái gì khác hơn là nền chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản .

Kiểu quá độ của C.Mác là quá độ về chính trị. Quá độ trực tiếp chỉ cần biến hóa kiến trúc thượng tầng của giai cấp tư sản, quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa là có ngay những điều kiện kèm theo kiến thiết xây dựng chủ nghĩa xã hội .

– Theo V.I. Lênin, về lý luận, không còn hoài nghi gì nữa rằng giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội xã hội chủ nghĩa phải có một thời kỳ quá độ. Đó là thời kỳ đấu tranh giữa chủ nghĩa tư bản đã bị vượt mặt và chủ nghĩa xã hội mới phát sinh .

Kiểu quá độ của V.I. Lênin là quá độ tổng lực, gián tiếp. Vì từ những nước thuộc địa đi lên chủ nghĩa xã hội có xuất phát điểm thấp .

– Đảng Cộng sản Việt Nam : Nhận thức của Đảng Cộng sản Việt Nam về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội từ sau Đại hội VI đã đơn cử hơn. Chia thời kỳ quá độ thành nhiều chặng đường, nhiều khâu trung gian, nhiều bước quá độ ; mở màn thời kỳ quá độ khi giai cấp công nhân và nhân dân lao động giành được chính quyền sở tại bắt tay thiết kế xây dựng chính sách xã hội mới ; trách nhiệm TT xuyên suốt thời kỳ quá độ là kiến thiết xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật của nền công nghiệp cho chủ nghĩa xã hội nhằm mục đích tái tạo nông nghiệp tức là công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn ; độ dài thời kỳ quá độ tùy thuộc vào việc triển khai trách nhiệm TT xuyên suốt thời kỳ quá độ ; kết thúc thời kỳ quá độ khi thiết kế xây dựng xong cơ sở vật chất kĩ thuật cho chủ nghĩa xã hội .

Phấn đấu đến năm 2020 về cơ bản nước ta có nền công nghiệp tăng trưởng theo hướng văn minh. Đến giữa thế kỷ XXI nước ta có nền công nghiệp tân tiến theo xu thế xã hội chủ nghĩa .

* Xung quanh vấn đề “bỏ qua”

Chủ nghĩa Mác-Lênin cho rằng bỏ lỡ phải có sự giúp sức của những nước tiên tiến và phát triển đi trước. Xung quanh yếu tố “ bỏ lỡ ” cần nhận thức đúng đắn và tổng lực đó là :

Bỏ qua cái gì ? Bỏ qua quá trình tư bản chủ nghĩa tức là bỏ lỡ quan hệ sản xuất, kiến trúc thượng tầng .

Bỏ qua như thế nào ? Bỏ qua không có nghĩa là phủ định sạch trơn mà phải có tính thừa kế nghĩa là phải thừa kế sự tăng trưởng khoa học công nghệ tiên tiến ; lực lượng sản xuất ; khoa học quản trị ; hạ tầng vì đây là những thành tựu của trái đất giai cấp tư sản đã sử dụng trước .

Bỏ qua được không ? Từ thực tiễn tình hình trên được cho phép tất cả chúng ta chứng minh và khẳng định Nước Ta đi lên chủ nghĩa xã hội là đi vào quá trình đầu của hình thái kinh tế tài chính – xã hội cộng sản chủ nghĩa là trọn vẹn tương thích với toàn cảnh quốc tế và tình hình trong nước .

* Về toàn cảnh quốc tế

Xu thế toàn thế giới hóa giúp cho những vương quốc, dân tộc bản địa xích lại gần nhau để chuyển giao công nghệ tiên tiến thực thi công nghiệp hóa, văn minh hóa quốc gia thiết kế xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật cho chủ nghĩa xã hội .

Xu thế hội nhập kinh tế tài chính quốc tế tạo điều kiện kèm theo cho những vương quốc, dân tộc bản địa lan rộng ra quan hệ hợp tác kinh tế tài chính, lôi cuốn góp vốn đầu tư, tăng cường xuất nhập khẩu, tích góp ngoại tệ, tăng nguồn vốn, nguồn dự trữ vương quốc .

Vai trò ngày càng quan trọng của kinh tế tri thức biểu lộ trong từng mẫu sản phẩm, hàm lượng trí tuệ cao với những công nghệ tiên tiến văn minh như công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, công nghệ tiên tiến điện tử, công nghệ tiên tiến vật tư mới giúp cho những nước đang tăng trưởng ứng dụng trong quy trình rút ngắn dần khoảng cách giữa những vương quốc, dân tộc bản địa .

Thời đại thời nay vẫn là thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội .

* Tình hình trong nước

Có Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ huy, có đường lối đúng ; ý Đảng hợp lòng dân, dân tin Đảng .

Có đội ngũ cán bộ tuyệt đối trung thành với chủ với tiềm năng lý tưởng của dân tộc bản địa, xứng danh là đày tớ của nhân dân .

Nhân dân Việt Nam đồng thuận một lòng, quyết tâm xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, giàu mạnh và văn minh trên con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.

Chúng ta có lợi thế so sánh về vị trí địa lý, địa hình, tài nguyên vạn vật thiên nhiên. Đặc biệt là nguồn nhân lực trí tuệ cao lôi cuốn góp vốn đầu tư, chuyển giao công nghệ tiên tiến .

2.2. Đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Xuất phát điểm lên chủ nghĩa xã hội còn quá thấp, từ một nền nông nghiệp lỗi thời, sản xuất nhỏ là chính với lực lượng sản xuất thấp kém, quan hệ sản xuất manh mún, đại đa số là nông dân mang nặng tư tưởng nho giáo, phong kiến, tiểu nông .

Hậu quả cuộc chiến tranh nặng nề, vừa Phục hồi, hàn gắn vết thương cuộc chiến tranh, vừa tăng trưởng kinh tế tài chính, vừa triển khai chính sách xã hội .

Các tệ nạn xã hội diễn biến phức tạp nhất là tệ quan liêu, tham nhũng làm mất lòng tin của dân so với chính sách xã hội mới .

Sự suy thoái và khủng hoảng về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức là rủi ro tiềm ẩn của một đảng cầm quyền .

Chủ nghĩa đế quốc và thủ đoạn diễn biến tự do hòng xóa bỏ chủ nghĩa xã hội với những chiêu thức dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, dân tộc bản địa … là lực cản cho quy trình tăng trưởng của dân tộc bản địa .

Từ sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Nước Ta trong thời điểm tạm thời chia hai miền : Miền Nam liên tục cách mạng dân tộc bản địa dân chủ nhân dân ; miền Bắc vừa bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, vừa làm hậu phương lớn cho cách mạng miền Nam … Đảng ta xác lập rõ : Đặc điểm lớn nhất của miền Bắc, xét về kinh tế tài chính, là từ nền sản xuất nhỏ, nông nghiệp lỗi thời, quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ lỡ quy trình tiến độ tăng trưởng tư bản chủ nghĩa. Những thành tựu của miền Bắc trong những năm chống Mỹ, cứu nước đã thực sự xứng danh là hậu phương lớn của miền Nam và có vai trò quyết định hành động nhất đến hàng loạt hai trách nhiệm kế hoạch của cách mạng cả nước : Giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc và thiết kế xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc .

Vận dụng những quan điểm cơ bản mà V.I.Lênin đã nêu ra về đặc thù thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở “ những nước tiểu nông ”, Đảng ta và nhân dân ta đã có những thành quả trong bước đầu trong kiến thiết xây dựng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ độc lập tự do của Tổ quốc. Nhưng khoảng chừng thời hạn 1975 – 1985, tất cả chúng ta đã phạm một số ít sai lầm đáng tiếc, trong đó có biểu lộ chủ quan, nóng vội, giản đơn, nhất là về quản trị kinh tế tài chính : Đó là quá chú trọng hai thành phần kinh tế tài chính là quốc doanh và tập thể một cách hình thức, thực thi quá lâu chính sách tập trung chuyên sâu quan liêu, hành chính bao cấp của Nhà nước ; nhận thức chưa đúng quan điểm của V.I.Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, kinh tế tài chính xen kẽ nhau, … trong thời kỳ quá độ, do đó đã biến chế độ sở hữu toàn dân và tập thể trở nên trừu tượng, hình thức hình thức bề ngoài, nhiều tư liệu sản xuất chung của xã hội, nhất là đất đai trở nên không có chủ đơn cử … Đó là một trong những nguyên do làm triệt tiêu những động lực, những tiềm năng của toàn dân ta, của quốc gia ta và không phát huy hết nội lực, không tranh thủ được sự hợp tác quốc tế. Vì vậy, kinh tế tài chính – xã hội đã lâm vào ngưng trệ, khủng hoảng cục bộ …

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI ghi lại sự khởi đầu chính thức công cuộc thay đổi quốc gia theo xu thế xã hội chủ nghĩa. Đảng ta xác lập đúng đắn, khởi nguồn từ thay đổi tư duy lý luận, nhất là tư duy kinh tế tài chính. Đổi mới tổng lực nhưng có trọng điểm đúng : Trên cơ sở không thay đổi, tăng trưởng kinh tế tài chính, cải tổ từng bước đời sống nhân dân, đồng thời và từng bước thay đổi mạng lưới hệ thống chính trị để tăng trưởng quốc gia đúng xu thế xã hội chủ nghĩa .

Chúng ta đã có nhận thức ngày càng rõ hơn về “ thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ”, hoàn toàn có thể thấy rõ những bước cụ thể hoá về tăng trưởng “ bỏ lỡ quy trình tiến độ tư bản chủ nghĩa ”. Đường lối thay đổi của Đảng ta đã chứng minh và khẳng định đó là “ bỏ lỡ chính sách tư bản chủ nghĩa ”. Đến Đại hội IX, Đảng ta nhận thức rõ hơn nữa : “ bỏ lỡ chính sách tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ lỡ việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa nhưng tiếp thu, thừa kế những thành tựu mà trái đất đã đạt được dưới chính sách tư bản chủ nghĩa, đặc biệt quan trọng về khoa học và công nghệ tiên tiến để tăng trưởng nhanh lực lượng sản xuất, kiến thiết xây dựng nền kinh tế tài chính tân tiến ” .

2.3. Nội dung của thời kỳ quá độ ở nước ta

Xây dựng chủ nghĩa xã hội bỏ lỡ chính sách tư bản chủ nghĩa, tạo ra sự đổi khác về chất của xã hội trên tổng thể những nghành nghề dịch vụ là sự nghiệp khó khăn vất vả, phức tạp, do đó thời kỳ quá độ ở nước ta rất vĩnh viễn với nhiều chặng đường, nhiều hình thức tổ chức triển khai kinh tế tài chính, xã hội có đặc thù quá độ. Trong những nghành của đời sống xã hội diễn ra sự xen kẽ và đấu tranh giữa cái mới và cái cũ, giữa con đường tư bản chủ nghĩa và con đường xã hội chủ nghĩa, đấu tranh kinh khủng chống thủ đoạn “ diễn biến hoà bình ” của chủ nghĩa đế quốc và những thế lực phản động .

Trong thời kỳ quá độ, có nhiều hình thức chiếm hữu về tư liệu sản xuất, nhiều thành phần kinh tế tài chính, giai cấp, những tầng lớp xã hội khác nhau nhưng cơ cấu tổ chức, đặc thù, vị trí của những giai cấp trong xã hội đã biến hóa nhiều cùng với những đổi khác to lớn về kinh tế tài chính – xã hội. Mối quan hệ giữa những giai cấp, những tầng lớp xã hội là quan hệ hợp tác và đấu tranh trong nội bộ nhân dân, đoàn kết và hợp tác lâu dài hơn trong sự nghiệp thiết kế xây dựng và bảo vệ Tổ quốc dưới sự chỉ huy của Đảng. Lợi ích giai cấp công nhân thống nhất với quyền lợi toàn dân tộc bản địa trong tiềm năng chung độc lập dân tộc bản địa gắn liền với chủ nghĩa xã hội .

Nội dung đa phần của thời kỳ quá độ là thực thi công nghiệp hoá, hiện đại hoá quốc gia. Động lực hầu hết để tăng trưởng quốc gia là đại đoàn kết dân tộc bản địa trên cơ sở liên minh giữa công nhân với nông dân và tri thức do Đảng chỉ huy, phối hợp hài hoà quyền lợi cá thể, tập thể và xã hội, phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực của toàn xã hội .

Trong tiến trình lúc bấy giờ, để đi lên chủ nghĩa xã hội, tất cả chúng ta phải tăng trưởng nền kinh tế thị trường xu thế xã hội chủ nghĩa ; tăng cường công nghiệp hoá, hiện đại hoá ; kiến thiết xây dựng nền văn hoá tiên tiến và phát triển, đậm đà truyền thống dân tộc bản địa làm nền tảng ý thức của xã hội ; kiến thiết xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, triển khai đại đoàn kết toàn dân tộc bản địa ; kiến thiết xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân ; thiết kế xây dựng Đảng trong sáng, vững mạnh ; bảo vệ vững chãi quốc phòng và bảo mật an ninh vương quốc ; dữ thế chủ động và tích cực hội nhập kinh tế tài chính quốc tế ” .

2.4. Những phương hướng, nhiệm vụ cơ bản của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Thứ nhất, xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân; củng cố liên minh giữa giai cấp công nhân với nông dân và đội ngũ trí thức do Đảng ta lãnh đạo làm nền tảng và là nòng cốt cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thực hiện ngày càng đầy đủ các quyền dân chủ, làm chủ, quyền lực của nhân dân; giữ nghiêm kỷ cương xã hội, chuyên chính với mọi tội phạm và kẻ thù của nhân dân.

Thứ hai, phát triển lực lượng sản xuất, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng cơ sở vật chất-kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội, không ngừng phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân về vật chất và tinh thần.

Thứ ba, thiết lập từng bước quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa đáp ứng yêu cầu và tính chất của sự phát triển lực lượng sản xuất qua nhiều hình thức đa dạng về sở hữu, sử dụng các tư liệu sản xuất, hợp tác sản xuất kinh doanh trong nước và quốc tế. Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó kinh tế nhà nước là chủ đạo, cùng kinh tế tập thể làm nền tảng cho cả nền kinh tế quốc dân; từng bước phát triển kinh tế tri thức một cách phù hợp, có hiệu quả và đúng định hướng xã hội chủ nghĩa. Thực hiện nhiều hình thức phân phối, trong đó lấy phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế làm nguyên tắc chủ đạo.

Thứ tư, tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa trên lĩnh vực tư tưởng và văn hoá, làm cho chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành hệ tư tưởng chủ đạo trong đời sống tinh thần của đất nước. Tiếp tục kế thừa và phát huy tinh hoa văn hoá của dân tộc và nhân loại. Xây dựng con người xã hội chủ nghĩa có trí tuệ, đạo đức, lối sống, phong cách, có văn hoá, văn minh; có thể chất và đời sống thẩm mỹ lành mạnh. Đấu tranh loại trừ các biểu hiện phản văn hoá, văn minh, phi đạo lý, đạo đức…trái với giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta và của nhân loại tiến bộ, trái với mục tiêu và bản chất của chủ nghĩa xã hội.

Thứ năm, thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cố và mở rộng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tập hợp mọi lực lượng xã hội tán thành và phấn đấu vì mục tiêu chung: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Thực hiện chính sách đối ngoại hoà bình, hợp tác, hữu nghị, bình đẳng, độc lập và cùng có lợi với các nước, các tổ chức quốc tế.

Thứ sáu, thực hiện tốt hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Thực hiện tốt quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, gắn chặt kinh tế với quốc phòng an ninh, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Thứ bảy, thường xuyên xây dựng, chỉnh đốn Đảng Cộng sản Việt Nam theo phương châm: Phát triển kinh tế là trọng tâm; xây dựng, chỉnh đốn Đảng là then chốt để Đảng ta luôn luôn trong sạch, vững mạnh, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín đáp ứng vai trò lãnh đạo xã hội trên mọi lĩnh vực trước những yêu cầu ngày càng cao hơn với những vận hội mới lẫn những thử thách mới.

Tóm lại, nhận thức một cách đầy đủ, đúng đắn và triệt để về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam giúp cho chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về những thuận lợi và khó khăn mà chúng ta với quyết tâm chính trị cao phải phấn đấu vượt qua, tránh được căn bệnh chủ quan, nóng vội, duy ý chí.

Từ những vấn đề lý luận đã nêu trên, thực tiễn của công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo hơn 25 năm qua với những thành tựu hết sức khả quan cho phép chúng ta khẳng định dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và sự đồng thuận của nhân dân, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam nhất định kết thúc thắng lợi.

Toàn Đảng, toàn dân và toàn quân quyết đồng thuận một lòng kiến thiết xây dựng một nước Nước Ta độc lập, độc lập, thống nhất, dân chủ, giàu mạnh và văn minh trên con đường quá độ đi lên CNXH. Làm cho vị thế của Nước Ta ngày càng trở nên quan trọng trong khu vực và trên quốc tế. Dân tộc Nước Ta bước đến đài vinh quang, sánh vai cùng những cường quốc năm châu trên quốc tế. / .

Nguyễn Thành Phương

Khoa LLMLN, TTHCM

More on this topic

Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Advertismentspot_img

Popular stories