Hệ đo lường quốc tế – Wikipedia tiếng Việt

Related Articles

” SI ” đổi hướng tới đây. Đối với những định nghĩa khác, xem SI ( khuynh hướng ) 7 đơn vị chức năng cơ bản SI

Hệ đo lường quốc tế (tiếng Pháp: Système International d’unités; viết tắt: SI), là 1 hệ thống đo lường thống nhất được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Nó được sử dụng trong hoạt động kinh tế, thương mại, khoa học, giáo dục và công nghệ của phần lớn các nước trên thế giới ngoại trừ Mỹ, Liberia và Myanmar. Năm 1960, SI đã được chọn làm bộ tiêu chuẩn thu gọn của hệ đo lường mét – kilôgam – giây hiện hành, hơn là của hệ thống đo lường cũ xentimét – gam – giây. Một số đơn vị đo lường mới được bổ sung cùng với sự giới thiệu của SI cũng như vào sau đó. SI đôi khi được tham chiếu tới như là hệ mét (đặc biệt tại Mỹ, là quốc gia vẫn chưa thông qua việc sử dụng hệ đo lường này mặc dù nó đã được sử dụng rộng rãi trong những năm gần đây, và tại Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, là quốc gia mà việc chuyển đổi vẫn chưa hoàn thành). Hệ đo lường quốc tế tham chiếu đến các tiêu chuẩn đặc trưng của đo lường có nguồn gốc hoặc mở rộng từ hệ mét; tuy nhiên, không phải toàn bộ các đơn vị đo lường của hệ mét được chấp nhận làm đơn vị đo lường của SI.

Có 7 đơn vị chức năng cơ bản và 1 số ít đơn vị chức năng dẫn xuất, cùng với 1 bộ những tiền tố. Các đơn vị chức năng thống kê giám sát phi SI hoàn toàn có thể quy đổi sang đơn vị chức năng thống kê giám sát của SI ( hoặc ngược lại ) tương thích với những thông số quy đổi đơn vị chức năng giám sát. Hầu hết mọi đơn vị chức năng phi SI đã được định nghĩa lại theo những đơn vị chức năng của SI .

Các đơn vị chức năng đo lường và thống kê của SI được quyết định hành động lựa chọn sau hàng loạt những hội nghị quốc tế được tổ chức triển khai bởi tổ chức triển khai tiêu chuẩn là Văn phòng Cân đo Quốc tế ( BIPM ). SI được đặt tên lần tiên phong năm 1960 và sau đó được bổ trợ năm 1971 .Nguồn gốc thực sự của SI, hay hệ mét, hoàn toàn có thể tính từ những năm 1640. Nó được ý tưởng bởi những nhà khoa học Pháp và nhận được sự tiếp thị lớn bởi Cuộc cách mạng Pháp năm 1789 để trở nên phổ cập hơn. Hệ mét được tăng trưởng kể từ năm 1791 trở đi bởi hội đồng Viện Hàn lâm Khoa học Pháp được ủy nhiệm bởi Palais Bourbon và Louis XVI để tạo ra 1 hệ thống kê giám sát thống nhất và hài hòa và hợp lý. [ 1 ] Nhóm này gồm có Antoine-Laurent Lavoisier ( ” cha đẻ của hóa học tân tiến ” ) và những nhà toán học Pierre-Simon Laplace và Adrien-Marie Legendre, [ 2 ] : 89 đã sử dụng những nguyên tắc đo chiều dài, thể tích và khối lượng được đề xuất kiến nghị bởi giáo sĩ Anh John Wilkins năm 1668 [ 3 ] [ 4 ] và khái niệm sử dụng kinh tuyến gốc Trái Đất làm đơn vị chức năng độ dài định nghĩa cơ bản, khởi đầu được 1 giáo sĩ Pháp Gabriel Mouton yêu cầu năm 1670. [ 5 ] [ 6 ] Hệ mét nỗ lực lựa chọn những đơn vị chức năng thống kê giám sát không mang tính tùy ý, trong khi gắn liền với tư tưởng chính thức của cuộc cách mạng là ” lý trí thuần túy ” ; nó là một sự cải tổ đáng kể so với những đơn vị chức năng đo hiện hành ngày ấy do giá trị của chúng thường thì nhờ vào theo từng khu vực .

Sự đồng ý nhanh gọn hệ mét như là công cụ của kinh tế tài chính và những hoạt động giải trí thương mại hằng ngày hầu hết dựa trên cơ sở sự thiếu vắng của những mạng lưới hệ thống giám sát theo phong tục, tập quán tại nhiều vương quốc trong việc miêu tả một cách khá đầy đủ một số ít khái niệm, hay là tác dụng của những nỗ lực để tiêu chuẩn hóa rất nhiều sai khác theo khu vực trong những mạng lưới hệ thống phong tục, tập quán. Các yếu tố quốc tế cũng ảnh hưởng tác động đến sự gật đầu hệ mét, vì nhiều vương quốc tăng cường những hoạt động giải trí thương mại. Về khoa học, nó phân phối một sự thuận tiện trong việc thống kê giám sát những đại lượng lớn và nhỏ vì nó rất tương thích với hệ đếm thập phân của tất cả chúng ta .Sự độc lạ về văn hóa truyền thống cũng có thể hiện hữu trong việc sử dụng hệ mét trong đời sống hàng ngày theo từng khu vực. Ví dụ, bánh mì được bán ở nhiều nước có khối lượng 1 hoặc 2 kg, nhưng bạn phải mua chúng theo cơ số nhân của 100 gam tại Liên Xô cũ. Ở một số ít nước, dung tích của 1 chiếc cốc không chính thức là 250 ml, và giá của 1 số ít mẫu sản phẩm nhiều lúc được tính theo 100 g hơn là cho 1 kg .Những người thông thường hoàn toàn có thể không cần chăm sóc đến sự nâng cấp cải tiến và triển khai xong của hệ mét trong khoảng chừng 200 năm qua, nhưng những chuyên viên vẫn phải nỗ lực để hoàn thành xong hệ mét để nó tương thích hơn với những điều tra và nghiên cứu khoa học ( ví dụ từ CGS sang MKS tới hệ SI hay sự ý tưởng ra thang Kelvin ). Những sự biến hóa này không ảnh hưởng tác động tới việc sử dụng hệ mét hằng ngày. Sự hiện hữu của những kiểm soát và điều chỉnh là 1 nguyên do biện hộ cho việc sử dụng của những đơn vị chức năng giám sát theo tập quán thay vì hệ mét. Tuy nhiên những đơn vị chức năng đo lường và thống kê theo phong tục, tập quán này thời nay về cơ bản đã được định nghĩa lại theo những thuật ngữ của những đơn vị chức năng thống kê giám sát của SI, do đó bất kể sự sai khác nào trong định nghĩa những đơn vị chức năng thống kê giám sát theo SI đều gây ra sự sai khác trong định nghĩa của những đơn vị chức năng đo lường và thống kê theo tập quán .

SI được thiết kế xây dựng trên cơ sở của 7 đơn vị chức năng đo lường và thống kê cơ bản của SI, đó là kilôgam, mét, giây, ampe, kelvin, mol và candela. Các đơn vị chức năng này được sử dụng để định nghĩa những đơn vị chức năng giám sát suy ra khác .

SI cũng định nghĩa một số các tiền tố của SI để sử dụng cùng với đơn vị đo lường: các tiền tố này kết hợp với bất kỳ đơn vị đo lường nào để tạo ra các bội số hay ước số của nó. Ví dụ, tiền tố kilô biểu hiện là bội số hàng nghìn (ngàn), vì thế kilômét bằng 1.000 mét, kilôgam bằng 1.000 gam v.v. Cũng lưu ý rằng 1 phần triệu của kilôgam là miligam, không phải micrôkilôgam.

Kiểu viết trong SI[sửa|sửa mã nguồn]

Với một số ngoại lệ (chẳng hạn bia tươi được bán ở Anh) hệ thống có thể được sử dụng hợp pháp tại mọi quốc gia trên thế giới và rất nhiều quốc gia không cần thiết phải duy trì định nghĩa của các đơn vị đo khác. Các quốc gia khác vẫn còn công nhận các đơn vị đo phi SI (ví dụ như Mỹ hay Anh) cần phải định nghĩa các đơn vị đo lường theo thuật ngữ của các đơn vị đo của SI; ví dụ, 1 inch thông thường được định nghĩa bằng chính xác 0.0254 mét. Tuy nhiên, tại Mỹ, các khoảng cách địa lý không được định nghĩa lại do sai số tích lũy nó có thể để lại và một lý do khác là survey footsurvey inch (là 2 đơn vị đo chiều dài sử dụng trong công tác lập bản đồ) vẫn là các đơn vị đo tách biệt. (Đây không phải là vấn đề cho Anh, bởi vì Ordnance Survey (tổ chức lập bản đồ ở Anh) đã lập các bản đồ theo hệ mét từ trước Đại chiến thế giới lần thứ hai.) (Xem hệ đo lường để hiểu thêm về lịch sử phát triển của các đơn vị đo.)

Các đơn vị chức năng[sửa|sửa mã nguồn]

Các đơn vị chức năng cơ bản[sửa|sửa mã nguồn]

Các đơn vị chức năng thống kê giám sát dưới đây là nền tảng cơ sở để từ đó những đơn vị chức năng khác được suy ra ( dẫn xuất ), chúng là trọn vẹn độc lập với nhau. Các định nghĩa dưới đây được gật đầu thoáng đãng .Các đơn vị chức năng giám sát cơ bản :

Các đơn vị chức năng đo dẫn xuất không thứ nguyên[sửa|sửa mã nguồn]

Các đơn vị chức năng đo lường và thống kê của SI được suy ra từ những đơn vị chức năng đo cơ bản và là không thứ nguyên. Các đơn vị chức năng đo dẫn xuất không thứ nguyên của SI :

Các đơn vị chức năng dẫn xuất với tên đặc biệt quan trọng[sửa|sửa mã nguồn]

Các đơn vị chức năng đo cơ bản hoàn toàn có thể ghép với nhau để suy ra những đơn vị chức năng đo khác cho những đại lượng khác. Một số có tên theo bảng dưới đây. Các đơn vị chức năng dẫn xuất của SI với tên đặc biệt quan trọng :

Các đơn vị chức năng phi SI được gật đầu sử dụng với SI[sửa|sửa mã nguồn]

Các đơn vị chức năng đo lường và thống kê sau không phải là đơn vị chức năng giám sát của SI nhưng được ” đồng ý để sử dụng trong hệ đo lường và thống kê quốc tế. ”

Các đơn vị chức năng phi SI được đồng ý sử dụng với SI[sửa|sửa mã nguồn]

Tên

Ký hiệu

Đại lượng đo

Tương đương với đơn vị SI

phút

min

thời gian

1 min = 60 s

giờ

h

1 h = 60 min = 3 600 s

ngày

d

1 d = 24 h = 1 440 min = 86 400 s

độ (của cung)

°

góc

1° = (π/180) rad

phút (của cung)



1′ = (1/60)° = (π / 10 800) rad

giây (của cung)



1″ = (1/60)′ = (1 / 3 600)° = (π / 648 000) rad

lít

l hay L

thể tích

0,001 m³

tấn

t

khối lượng

1 t = 10³ kg

Các đơn vị chức năng phi SI chưa được gật đầu bởi CGPM ( Hội nghị toàn thể về Cân đo )[sửa|sửa mã nguồn]

Tên

Ký hiệu

Đại lượng đo

Tương đương với đơn vị SI

nepơ (đại lượng đo trường)

Np

tỷ lệ (không thứ nguyên)

LF = ln(F/F0) Np

nepơ (đại lượng đo công suất)

LP = ½ ln(P/P0) Np

bel, (đại lượng đo trường)

B

LF = 2 log10(F/F0) B

bel, (đại lượng đo công suất)

LP = log10(P/P0) B

Các đơn vị chức năng kinh nghiệm tay nghề phi SI được đồng ý sử dụng trong SI[sửa|sửa mã nguồn]

Các đơn vị chức năng phi SI khác hiện được gật đầu sử dụng trong SI[sửa|sửa mã nguồn]

Các tiền tố của SI[sửa|sửa mã nguồn]

Bài chính: Các tiền tố của SI

Các tiền tố sau đây của SI hoàn toàn có thể được sử dụng để tạo ra những bội số hay ước số của đơn vị chức năng giám sát gốc .

10n

Tiền tố

Ký hiệu

Tên gọi1

Tương đương²

1024

yôta

Y

Triệu tỷ tỷ

1 000 000 000 000 000 000 000 000

1021

zêta

Z

Nghìn (ngàn) tỷ tỷ

1 000 000 000 000 000 000 000

1018

êxa

E

Tỷ tỷ

1 000 000 000 000 000 000

1015

pêta

P

Triệu tỷ

1 000 000 000 000 000

1012

têra

T

Nghìn (ngàn) tỷ

1 000 000 000 000

109

giga

G

Tỷ

1 000 000 000

106

mêga

M

Triệu

1 000 000

103

kilô

k

Nghìn (ngàn)

1 000

102

héctô

h

Trăm

100

101

đêca

da

Mười

10

10−1

đêxi

d

Một phần mười

0,1

10−2

xenti

c

Một phần trăm

0,01

10−3

mili

m

Một phần nghìn (ngàn)

0,001

10−6

micrô

µ

Một phần triệu

0,000 001

10−9

nanô

n

Một phần tỷ

0,000 000 001

10−12

picô

p

Một phần nghìn (ngàn) tỷ

0,000 000 000 001

10−15

femtô

f

Một phần triệu tỷ

0,000 000 000 000 001

10−18

atô

a

Một phần tỷ tỷ

0,000 000 000 000 000 001

10−21

zeptô

z

Một phần nghìn (ngàn) tỷ tỷ

0,000 000 000 000 000 000 001

10−24

yóctô

y

Một phần triệu tỷ tỷ

0,000 000 000 000 000 000 000 001

Ghi chú:

¹ Đây chỉ là một trong rất nhiều cách đếm số của người Việt .² Cách ghi số tương thích với cách ghi phổ cập nhất của người Việt lúc bấy giờ .

Các tiền tố SI lỗi thời[sửa|sửa mã nguồn]

Bài chính: Các tiền tố SI lỗi thời

Các tiền tố của SI dưới đây không được sử dụng nữa .

10n

Tiền tố

Ký hiệu

Tên gọi

Tương đương

104

myria

ma

Mười nghìn (ngàn)

10.000

10−4

myriô

mo

Một phần mười nghìn (ngàn)

0,000 1

Các tiền tố kép cũng đã lỗi thời như micrômicrôfara, héctôkilômét, micrômilimét, v.v.

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

( trang Tiếng Việt )

( trang Tiếng Anh )

History
  • LaTeX SIunits package manual

    liên kết hỏng

    ]

    gives a historical background to the SI system.

Research
Pro-customary measures pressure groups

More on this topic

Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Advertismentspot_img

Popular stories